Kantelen, omkeren, transformeren of horizontaal organiseren

Fietser op fietsbrug en helicopter

Iedereen beweegt anders. Beweging is er, op veel manieren. Doorpakkers onder ons willen liever nog sneller, slimmeriken bereiken liever meer met minder moeite. Deze week is op het journaal te zien dat de permafrost nog sneller ontdooit dan gedacht. Dat verandering nodig is is wel duidelijk. Maar hoe anticiperen? Passen we ons aan? Deze blog gaat over gedrag veranderen, over nieuw denken en doen. Lees verder Kantelen, omkeren, transformeren of horizontaal organiseren

Een brede blik op werk

Fokke-en-Sukke-lezen-het-fnvonderzoek-081013(4120)Het begrip ‘werk’ klinkt kort en krachtig. Maar in de praktijk van alledag heeft dit woord vrij veel betekenissen. Gaat het om banen? Ondernemerschap? Meedoen in de samenleving? Financiële zekerheid? Routinematig werk verdwijnt steeds meer. Er komt meer dienstverlenend, creatief en kenniswerk. Wat zijn consequenties van die veranderingen? In deze blog verkennen we het thema werk met meetups tot nieuwe ontwikkelingen. Lees verder Een brede blik op werk

Kansen benutten in 2016!

stock-photo-50642702-this-trafic-light-is-making-lateOp 12 december 2015 is een klimaatverdrag gesloten in Parijs. Wereldwijd moet de uitstoot van broeigassen omlaag om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen. Is dat relevant voor het MKB? Ja, natuurlijk!

Uitdaging  Er zijn kansen voor nieuwe bedrijvigheid; Van energiezuinige oplossingen tot opwekking en opslag van groene stroom. Intelligente producten, systemen en diensten voor gedragsverandering. Verouderde manieren van werken versneld vernieuwen. Het Nieuwe Werken en flexibel werken verder ontwikkelen met aandacht voor mensen en veranderingen in het werk. Kennisintensief, creatief of dienstverlenend kan slimmer en beter.

De term ‘vlinderrevolutie’ hoorde ik voor het eerst op Radio 1 in november 2014. stock-photo-52702122-he-enjoys-cycling-to-work Het ging over geweldloze omwentelingen; De fluwelen revolutie in 1989 in Tsjecho-Slowakije, de hoopvolle Arabische lente van enkele jaren geleden, de aanhang van Aung San Suu Kyi in Birma. Is er iets van te leren? Een visie en wenkend perspectief kan mensen inspireren om in beweging te komen, zonder dat dit van buitenaf wordt opgelegd.

Idee  Een metamorfose is een transformatie zonder strijd, bloed vergieten of geweld. De grauwe en moeizaam kruipende rups kapselt zichzelf in. In alle rust vindt – in een aantal weken – de transformatie plaats. Dan is de rups veranderd in een kleurige vlinder. Klaar om uit te vliegen? Nee, nog niet. Eerst moet de vlinder nog de spieren van zijn vleugels ontwikkelen. Dat doet de vlinder door zichzelf los te wringen uit de pop.

Voorbeeld  Dat lastige loswringen, daar gebeurt het. Een leefstijl veranderen van  ‘rupsjes nooit genoeg’ naar ‘vrolijke vrije vlinders’. Daar zijn spierballen voor nodig. De liefde voor mooie dure auto ’s vervangen voor genieten van meer buiten zijn en bewegen op de fiets. Het gebeurt!

Actie  Neem de ruimte voor lekker dromen over 2016; onder de douche, onderweg of in de pauze tussendoor. Waar verlang je naar? Wat heb je nodig? In de eigen functie, het bedrijf, voor klanten of thuis privé. Schrijf losse woorden op – bijvoorbeeld in de agenda- en laat het rijpen. Kijk er over een paar weken weer naar en je bent verrast over de waarde van die losse flarden.

Slimme werksystemen

Slimmer werken is noodzakelijk voor bedrijven en organisaties die anno 2016 willen overleven en groeien. Afhankelijk van het werk, de mensen en de omgeving krijgt slimmer werken op zeer uiteenlopende wijzen vorm en invulling. Het is een ware kunst om iets te doen wat zowel onderscheidend is en ook waarde toevoegt. Hoe help je je klant? En wat doe je dan? Daarvoor is geen standaardrecept te geven. Wel is er een internationale norm over het ontwerpen van werk. Daarover meer.

Norm over werksystemen  De tweede revisie van de internationale ergonomische basisnorm over werk uit 1981 van ISO (International Standard Organisation, zie www.iso.org) is bijna klaar. NEN in Delft publiceerde in 2014 op haar site www.nen.nl de ISO/DIS 6385:2014(E) met de titel ‘Ergonomic design of work systems. In de negentiger jaren werd deze norm nog genoemd in de Arbeidsomstandighedenwet als basis voor het concretiseren van het begrip ‘stand van de ergonomie’. De norm is bij NEN te bestellen via de link.

Voor slimmer werken en voor Het Nieuwe Werken is de tweede herziening van deze internationale norm uit 1981 eigenlijk uiterst actueel. Het is gewoon geworden dat veel mensen altijd en overal werken. Problemen, zoals werkdruk, stress en burn-out, nemen toe. Toch staat de beroepspraktijk van verantwoord werken buiten de kantooromgeving nog in de kinderschoenen. Deze norm biedt handvatten voor een structurele, integrale en duurzame aanpak van complexe vraagstukken. De norm kan worden gebruikt als richtlijn, als checklist en bij het op maat ontwikkelen van (nieuwe) werkoplossingen.

Leidinggevenden, specialisten en medewerkers kunnen werkproblemen samen integraal aanpakken met behulp deze norm. Door die te gebruiken als richtlijn en checklist is het mogelijk om bestaande en nieuwe werksituaties beter vorm te geven, borgen en verbeteren. Volgens de definitie vervult een werksysteem een bepaalde taak. Een werksysteem bestaat uit een combinaties van mensen en middelen binnen een bepaalde context. De norm geeft richting aan het ontwerpen van integrale concepten en vervolgens aan de uitwerking van werkorganisatie, werktaken, banen (jobs), werkomgeving, gereedschap en interfaces, werkruimte en werkplek. De norm biedt richtlijnen, voorwaarden en eisen bij het realiseren van duurzame mensgerichte werkoplossingen.

Over deze Draft International Standard (DIS) wordt gestemd door de zogenaamde ‘P-members’ (oftwel paying of betalende leden/landen). Nederland hoort daar sinds een jaar helaas niet meer bij. In de zomer van 2013 trok het NEN zich terug uit de ontwikkeling van internationale basisnormen op het gebied van ergonomie. Na decennia van actieve deelname is Nederland geen lid meer van commissie ISO/TC159. Wietske Eveleens – 24 jaar Nederlands expert ergonomisch ontwerpen in de werkgroep van deze commissie – woonde in januari haar laatste ISO-vergadering bij in Berlijn. In 2004 kwam de eerste revisie van ISO 6385 uit onder haar voorzitterschap van deze werkgroep en ze werkte ook aan de nieuwe basisnorm ISO 26800 ‘Ergonomic principles and concepts’, die uitkwam in 2011.

Meer info op www.iso.org.

Gezond presteren

‘Hoe kan het?’ vraag ik me af, net zoals veel anderen. Oranje speelt goed op het WK in Brazilië, naar mijn indruk beter dan voorheen. Arjan Robben was van glas en lijkt nu van staal. Wat is er gebeurd? Wilt u meer leren over gezonder presteren?

De carrière van de Groninger Arjen Robben tekende zich – volgens het NRC – door blessureleed en cruciale missers in belangrijke wedstrijden in 2010 en 2012. Belangrijk voor Robben was samenwerking met een osteopaat, sinds 2008. Westhovens vindt dat het belangrijkste wat hij hem geleerd heeft is meer lichaamsbewust te zijn, preventief te handelen en tijdig te registeren als er iets dreigt mis te gaan in zijn spieren. Zo zijn blessures te voorkomen. Robben zelf heeft nu meer vertrouwen in zijn lijf. Hij zorgt dat alles – zoals bekken, rug en enkels – vrij beweegt en niet vastloopt. Want als je blokkades hebt ga je compenseren en dan ga je je spieren verkeerd belasten.

Net als Arjen Robben ben ik zelf ook tegen grenzen aangelopen, maar dan op een heel andere manier. Een behandeling van de Ziekte van Lyme – die ik al zes jaar bleek te hebben – in het ziekenhuis met antibiotica duurde slechts anderhalve week. Daarna voelde ik me jaren slechter dan voor de kuur. Ik wilde me weer beter voelen en ging lezen over voeding en experimenteren met wat ik tot me nam. Ik dronk jarenlang geen koffie en alcohol meer en leefde bewuster en gezonder. Tot mijn verrassing verbeterde mijn aangetaste gezichtsscherpte aanmerkelijk en kwam mijn energie langzaam terug. ‘Je wordt nog helderziend’, zei de dokter. Er kan veel als een mens echt wil.

Bedrijven ontdekken het belang van gezonde medewerkers voor betere bedrijfsprestaties. Dus stimuleren managers medewerkers om gezonder te leven met meer fruit, bewegen en sporten. Niks mis mee zou je wellicht denken. Toch is deze handelwijze niet zonder gevaar. De bedrijfsleiding kan in de verleiding komen om van medewerkers continu topprestaties te gaan verwachten. Arjen Robben leert ons dat dat niet werkt. Full prof zijn betekent niet dat je zeven dagen per week 120 procent geeft, zoals hij vroeger deed. Arjen heeft geleerd om twee keer per week alles te geven: tijdens de wedstrijd en een keer op de training, om de boel te testen.

Wat kunnen bedrijven van Oranje en Arjen leren? Put mensen niet uit, laat hen presteren op het moment dat het erop aan komt. Maar dat botst helaas met de huidige dominante cultuur in organisaties, waarbij mensen vooral worden gezien als bedrijfsmiddelen, net als ICT-oplossingen en huisvesting. Momenteel verdwijnen veel banen door automatisering, omdat machines veel werk beter zouden kunnen doen. Voor mensenwerk is minder aandacht.

Laten we eens een gedachte-experiment doen. Denk je eens een voetbalspel in met alleen robots op het veld. Robots in het veld leveren misschien meer doelpunten op. Maar dan ontbreekt het op het veld aan de unieke creativiteit en behendigheid van de spelers en het samenspel en de tactiek van het team. Wie komt er dan nog naar het stadion voor het zien van de wedstrijd? Wat zijn de uitzendrechten op TV dan nog waard? Als niemand naar de wedstrijd komt kijken schiet je als bedrijf met automatisering toch je doel voorbij.

Zo’n WK lijkt mij een mooie aanleiding voor bedrijven om zich te laten inspireren door het Nederlands voetbal. Het is een goed moment om mensenwerk weer meer te gaan waarderen. Welke taken passen beter bij mensen en welke bij machines? Daarover is veel bekend. Wijs met een zogenaamde taakallocatie taken bewust toe aan mensen of machines voor beter resultaat. Zo komen kwaliteiten van mensen – ten opzichte van machines – in bedrijven en organisaties beter tot hun recht. Laat als leidinggevende de menselijke kwaliteiten in het veld schitteren!

Gezonder presteren is mogelijk als mensen weer de regie krijgen over hun lijf en leven. Garanties zijn er niet. Maar als managers hun mensen meer vertrouwen en steunen, dan blijkt bijna alles mogelijk. Dan presteert ieder mens en iedere ploeg het beste op zijn eigen manier.

Nieuw denken op menselijke maat

Problemen zijn niet op te lossen met denkwijzen die ze hebben veroorzaakt, zei Albert Einstein al. Het enthousiasme voor het Nieuw Werken ebt een beetje weg, draagvlak brokkelt af en weerstand neemt toe. Bedrijven voeren HNW vaker in om te bezuinigen. Mensen willen meer regie over hun werk en leven. Hoe verder?

Anders gaan denken maakt duurzamer werken mogelijk met gezonder productiviteit. Denkwijzen van de afgelopen eeuw zijn alom in organisaties aanwezig. Mensen schikken zich naar taakgerichte productiesystemen met een hogere bezettingsgraad. Die vragen meer flexibiliteit van mensen; overschakelen naar een andere soort taak betekent verhuizen naar een andere faciliteit. Spullen een uurtje laten liggen op je flexplek is er niet meer bij met het cleandeskprincipe. Waar is de menselijke maat in het werk gebleven?

Het werk dat mensen doen is niet of moeilijk te automatiseren. Die taken vragen sociale vaardigheden in de omgang met klanten. Of we hebben speciale vakkennis nodig voor het stellen van een goede diagnose bij een patiënt. Het meer routinematige werk wordt de komende jaren verder geautomatiseerd. Wat overblijft zijn de complexer en intensiever taken, waarvoor vaak meer creativiteit en kennis nodig. Ook wordt samenwerken belangrijker; samen kun je meer dan alleen.

Inmiddels komt het vaker voor, dat groepstaken ook echt door een groep worden ingevuld, bijvoorbeeld bij Buurtzorg Nederland. Iedereen doet er het uitvoerende werk. De een is beter in de public relations, de ander in het maken van een planning, enzovoort. Daar komt geen manager meer aan te pas.

Maar in de meeste organisaties en bedrijven zijn taken nog opgedeeld. Thuiszorgmedewerkers moeten binnen een vastgestelde tijd kousen uitdoen en aantrekken. Deze denkwijze uit het verleden – van de afgelopen honderd jaar – staat ons nu steeds vaker in de weg. Taakverrijking werkt vaak beter bij complexer taken, waarvoor vakmanschap nodig is. Maar zo’n omslag is ingrijpend in de structuur van een organisatie, in de cultuur en dus ook in de denkwijze.

De bestaande scheiding van het aansturen van processen en het uitvoeren van taken mag weer gaan verdwijnen. Omgaan met complexer vraagstukken vraagt een andere organisatie van het werk. Vorm en inhoud in taken blijven scheiden ontkent de toegevoegde waarde van het vakmanschap van mensen en van samenwerking in een team.

Vragen. Hoe denkt u eigenlijk? Kijk eens naar uw eigen rollen en taken. Hoe staat het met de scheiding van inhoud en proces? Wie beslist over wat? Wie zijn uw collega’s? Wat zijn functie en doel van de groep?

Tijd- en plaatsonafhankelijk werken is nog maar het begin van Het Nieuwe Werken. Het is tijd voor een heroverweging van vanzelfsprekendheden, van de onderliggende denkwijze in organisaties en bedrijven.

Met nieuw denken ontstaat ‘Nieuw werken op menselijke maat’. Deze zomer komt daarover mijn boek uit bij Sdu Uitgevers. Daarover later meer. Zo krijgen mensen weer de regie!

Over leven als organisatie

Laat het oude los, dat schept ruimte voor iets nieuws. Een diepe zucht geeft mensen lucht; ze kunnen verder met hun leven. Maar veel organisaties gunnen zichzelf geen adempauze, die blijven reorganiseren, afslanken en bezuinigen. Wat zou er gebeuren, als een leidinggevende zou zeggen: ‘Ik weet het niet meer…’.

Het Nieuwe Werken (HNW) beloofde meer samenwerking met gedeelde verantwoordelijkheid, vakmanschap en wederzijds vertrouwen. De zorgzame werkgever ondersteunt de werkvloer met goede flexibele faciliteiten, de mondige werknemer ontwikkelt ook zelf verantwoord gedrag.

Maar onder druk van de crisis gaan we terug naar oud werken. De hiërarchie blijkt terug op werkvloer (NRC 14 september). De baas hoeft werknemers niet meer vriendelijk iets te vragen, maar kan weer commanderen. De angst voor verlies van baan en inkomen – en stress – bij werknemers neemt toe.

Hoe verder? Een arbohandreiking en praktische arboregels geven werkgevers houvast wat betreft de beginselen van veilig en gezond altijd en overal werken. Maar met onwillige honden is het slecht hazen vangen. Werk wordt intenser en complexer. Voor duurzaam gezond werken is goede samenwerking nodig en inzet van iedereen.

Leven is leuk, samen kunnen mensen sterker staan. Uitdagingen en problemen zijn op te pakken in contact en dialoog. Het is geen zwakte maar een kracht, als mensen anderen vragen om hulp. Laat organisaties leven, dat levert meer op.

Geld verdienen

Als Nederlands burger vind ik dat ik recht heb op perspectief. Hoe kunnen en gaan we in de toekomst ons inkomen verdienen? Zo kan ik beter mijn eigen ding doen om er samen sneller bovenop te komen. Herkenbaar?

Als zelfstandige heb ik geen bestaanszekerheid, omdat ik ondernemer bent. Ik heb geen recht op minimumloon of bijstand. Mijn inkomen daalt sneller dan dat van werknemers om mij heen. Ik ben goed opgeleid en heb veel ideeën. Ik ben expert namens Nederland in een internationale ISO-werkgroep. Toch verdien ik (te) weinig. Al jaren geniet ik ’s zomers van een straat zonder auto’s; mijn buren met baan zijn allemaal op vakantie.

Het ondernemen spreekt mij aan, omdat ik zo innovatiever kan zijn. Ik zit minder vast in bestaande structuren en systemen. Ik heb coachklanten en publiceer. Ik borrel maandelijks met collega zelfstandigen in mijn wijk. We starten binnenkort weer een acquisitietraining zonder docent; we helpen elkaar en dat inspireert. Deze zomer organiseerden we een reeks workshops om te verkennen of en hoe we slimmer kunnen samenwerken en (betaald) werk kunnen genereren. Voor mijn eigen gevoel ben ik zinvol bezig en het is nog leuk ook! Subsidie komt er niet aan te pas.

Nu wil de overheid ook zelfstandigen korten op hun zelfstandigenaftrek. De meeste kiezers van de PvdA hebben kennelijk banen of een uitkering. De VVD neemt het liever op voor het grotere gevestigde bedrijfsleven, waar veel banen verdwijnen. Degenen die al vijf jaar klappen opvangen in de economie – 800.000 zelfstandigen – moeten gaan meebetalen. Hoe kan zo nieuwe duurzame bedrijvigheid ontstaan?

Elk volk of land krijgt of heeft de regering die het verdient. Dus zijn wij het zelf, die zulk onzinnig beleid willen. We zijn toch hoog opgeleid, creatief en intelligent? Kunnen we niets beters verzinnen? De paarden die de haver verdienen, krijgen die niet. Daar kan ik nog overheen komen. Maar daarmee hoeft de overheid nog niet een kind met het badwater weg te gooien!

Ik wens onze nieuwe koning toe, dat hij beleid met perspectief – voor iedereen – mag voorlezen op Prinsjesdag.

Zelfzorg na polsbreuk

Facilitering van zelfzorg blijkt nog in de kinderschoenen te staan. Zelfzorg ondersteunt Het Nieuwe Werken. Verzuim van bedrijven kan zo naar beneden. Medewerkers kunnen gezonder aan het werk. Een ervaring uit de praktijk: revalidatie na polsbreuk. Hoe zijn schade en leed te beperken?

Behandeling en herstel van bijna 300.000 pols-  en handletsels blijkt in 2012 ongeveer 540 miljoen euro te kosten. Dat hoge bedrag komt mede door verzuim bij bedrijven. Begin dit jaar schreef ik hoe ik gedeeltelijk doorwerkte met het creatief ontwikkelen van ‘Een andere werkstijl’. Dit keer ga ik in op het proces van herstel. Hoe kan ik snel en goed herstellen van de klap? Kan ik zelf de kosten beperken?

Ben er nu 2 maanden mee bezig, iedere dag. De zes hand- en polsoefeningen in de brochure van het ziekenhuis kan ik dromen. Omdat ik graag wilde dat de revalidatie sneller zou kunnen gaan, ging ik op onderzoek uit. Ik googelde info van ziekenhuizen en instructies van een fysiotherapeut bij elkaar. Daar begon mijn zoektocht naar eigen oplossingen. De belastbaarheid van arm en pols ging ik geleidelijk verhogen met het gebruik van gewichten. Eerst oefende ik met gevulde flesjes, daarna met halters van de Kijkshop. Toen ik weer Tai Chi kon gaan doen, voelde ik hoe mijn pols weer bij mijn lijf ging horen.

Er bleek nog veel meer mogelijk. Handen voorafgaand aan oefeningen actief opwarmen; handpalmen op elkaar en wrijven. Logisch, maar ik vond het nergens in gedownloade instructies. Insmeren van mijn vingers, handen, pols en onderarm met massageolie verbetert de doorbloeding. Het litteken wordt weer rood, maar dat blijkt juist goed voor de genezing van de wond. Mijn ledematen zijn gelijk minder dik. Gevoelige plekken kan ik zo extra vertroetelen. Op YouTube staan handmassagefilms. Nog een tip: doe de oefeningen in lauwwarm water. Ik ben nog steeds snel moe, maar dit is heerlijk en werkt geweldig.

Mijn zelf uitgevonden zelfzorg blijkt effectief. De chirurg is tevreden over het snelle herstel van de complexe breuk.  Kosten van fysiotherapie heb ik uitgespaard. Maar waarom is dit soort van basale kennis niet beter toegankelijk? Op internet vind ik wel medische informatie over soorten polsbreuken en ingrepen met platen en schroeven. Over (zelf) revalideren vrijwel niets. Hier ligt een markt open. In een sfeer van vertrouwen en verbinding kan zelfzorg bedrijfsrisico’s verminderen en rendement verhogen.

Voorbeelden werksystemen 2.0

Van statisch naar dynamisch werken. Wereldwijde normen over ergonomisch ontwerpen bieden een basis voor The Next Step in Het Nieuwe Werken. Lees verder waarom en hoe.

Het Nieuwe Werken zie ik bij bedrijven vaak ingebed in oud denken. Alsof investeren in productiemiddelen, zoals software, nog steeds het belangrijkste is. Inderdaad passen mensen in industriële bedrijven zich redelijk flexibel aan productiesystemen aan. Maar sinds medewerkers vrijer altijd en overal kunnen werken is dat minder vanzelfsprekend. In kennisintensieve en serviceverlenende bedrijven zullen werkgevers meer rekening moeten houden met wensen van mensen. Alleen zo kunnen die bedrijven duurzaam productief zijn en blijven. Maar hoe?

Het  werk zelf centraal stellen maakt slimmer werken mogelijk, ook rekening houdend met mensen. Een week geleden was ik in Berlijn voor het bespreken van de volgende revisie van NEN-EN-ISO 6385:2004, de internationale ergonomische basisnorm uit 1981 met de titel ‘Ergonomisch ontwerpen van werksystemen’. Een richtinggevende norm. Gewoon te bestellen bij www.NEN.nl. Als expert namens Nederland draag ik actief bij sinds 1990.

Op 17 en 18 juni vindt de eerste vergadering van de internationale werkgroep plaats voor deze revisie in Delft. Er ligt een verzoek om inbreng van casussen en voorbeelden. Ik houd me graag aanbevolen voor goede voorbeelden van werksystemen 2.0 bij Het Nieuwe Werken.